$(document).ready(function () { $(".validate").validationEngine(); });
Thứ năm, 11-04-2019 | 09:43GMT+7

Nghệ nhân Nguyễn Ngọc Tuấn: Người gửi hồn vào đất

TBV - Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống thôn Giang Cao xã Bát Tràng, huyện Gia Lâm (Hà Nội) với nghề làm gốm nổi tiếng trong và ngoài nước. Nên tình yêu và niềm đam mê với gốm sứ xuất hiện trong anh ngay từ khi còn nhỏ...
Một lòng vì làng nghề

Gặp gỡ Nghệ nhân Nguyễn Ngọc Tuấn trong ngày hội của làng Giang Cao, hòa chung không khí vui tươi, nhộn nhịp ấy người nghệ nhân vui vẻ, kể cho chúng tôi nghe về câu chuyện nghề, chuyện đời đầy hân hoan. 

Anh Tuấn năm nay 38 tuổi, tuổi nghề cũng gần bằng tuổi đời, ngay từ khi còn nhỏ, có khi còn chưa vào lớp một anh đã mày mò với đất, với những khuôn hình… Lớn hơn một chút, anh cùng phụ giúp cha mẹ làm nghề, ban đầu là những công đoạn đơn giản, dần dần đến phức tạp cho tới khi anh tự mình hoàn thiện được một sản phẩm. Với anh điều hạnh phúc nhất là được ngắm nhìn những “đứa con” mà mình ấp ủ từ trên trang giấy, sau một tháng ròng nhào nặn, tráng men, nung đốt… hoàn thiện sản phẩm. Cầm chúng trên tay mà bao nhiêu khó nhọc, vất vả lúc trước giờ đây chuyển thành niềm vui và hạnh phúc. 

Lớn lên ở làng nghề nên anh Tuấn cũng có nhiều kỉ niệm với làng nghề. Và hơn hết, anh luôn mang trong mình niềm tự hào về lịch sử của làng nghề. Làng nghề gốm sứ Giang Cao không có 800 năm tuổi đời như gốm sứ Kim Lan, hay 1000 tuổi đời như gốm sứ Bát Tràng, chỉ với hơn 60 năm tuổi đời nhưng gốm Giang Cao đã tạo cho mình được chỗ đứng riêng nhờ sức trẻ, sự năng động và tình yêu nghề sâu sắc của thế hệ trẻ trong làng. 
 

Nghệ nhân Nguyễn Ngọc Tuấn bên cạnh các sản phẩm gốm sứ  do anh sáng tác và sản xuất.
 
Thừa hưởng những tinh hoa của nghề từ thế hệ đi trước, anh Tuấn cùng lớp nghệ nhân trẻ trong nghề ngày một năng động, hăng say học hỏi, tìm tòi những phương pháp mới, đưa máy móc vào phục vụ một số công đoạn sản xuất, hay phát triển kinh doanh, mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm của làng nghề. 

Nghệ nhân Ngọc Tuấn nâng niu chén trà trên tay, ngắm nhìn chúng một cách đầy yêu mến và nói: Để làm ra một sản phẩm hoàn thiện, người làm nghề phải trải qua rất nhiều công đoạn:  xử lý nguyên liệu thô, tạo hình cho sản phẩm, đổ khuôn. Sau khi đã có sản phẩm thô, người thợ bắt đầu sửa, tiện sản phẩm, vẽ họa tiết, hoa văn và làm men cho sản phẩm. Công đoạn quan trọng nhất và quyết định thành công của sản phẩm chính là nung đốt sản phẩm. Trước đây, người dân thương nung gốm bằng nguyên liệu than, củi, tất cả đều nhìn ngọn lửa bằng mắt để đoán nhiệt độ của lò. Việc cho thêm nguyên liệu vào lò cũng gặp nhiều khó khăn. Chính vì vậy, sản phẩm sau khi ra khỏi lò nung thường không được đúng như ý người thợ mong muốn. Chỉ có những người lâu năm trong nghề mới có thể nhìn ngọn lửa để biết được nên điều chỉnh nhiên liệu đốt ra sao để cho ra lò mẻ gốm như ý. Ngày nay, người dân đã sử dụng lò nung bằng ga, việc tăng giảm nhiệt độ cũng trở nên dễ dàng hơn. Chính vì vậy, sản phẩm sau khi ra khỏi lò nung có độ bền cao hơn và màu sắc đồng đều. Anh Tuấn chia sẻ thêm. 

Là người trực tiếp sản xuất nên anh Tuấn thấu hiểu sản phẩm của làng nghề mình. Gốm Giang Cao luôn mang trong mình những nét đặc trưng riêng biệt, vì là nghề thủ công nên gốm nơi đây có độ tinh xảo cao, màu men tạo nên sự khác biệt quan trọng nhất. Với mỗi nhà, mỗi làng nghề lại có những bí quyết riêng để tạo men cho gốm.  Người làm nghề Giang Cao luôn chú trọng từng khâu, ngay từ bước xử lý nguyên liệu thô, chính vì vậy các sản phẩm gốm làm ra không bị lẫn tạp chất. Nhiệt độ và thời gian nung luôn được kiểm tra, chú ý trong suốt quá trình nung, vì vậy mà sản phẩm gốm nơi đây đạt chất lượng cao. 

Góp phần phát triển làng nghề

Không chỉ đối với sản phẩm gốm sứ mà bất kì sản phẩm nào khác cũng đều phải chú trọng tới mẫu mã. đổi mới từ mẫu mã luôn tạo ra hiệu ứng đối  với khách hàng, những mẫu mã đẹp, độc đáo, mới lạ sẽ luôn là sự lựa chọn đầu tiên của khách hàng. Gốm sứ cũng vậy, luôn luôn phải đổi mới, luôn luôn phải sáng tạo. 

Nghệ nhân Nguyễn Ngọc Tuấn ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường đã đau đáu về làng nghề. Anh luôn tự hỏi phải làm sao để làng nghề ngày một phát triển. Nhận thấy mẫu mã là một nhân tố vô cùng quan trọng trong sự phát triển của sản phẩm, anh Tuấn đã thi vào khoa thiết kế của trường Đại học Thăng Long. Tại ngôi trường này anh Tuấn luôn học tập hết mình, tiếp thu những kiến thức và ứng dụng chúng vào thực tế một cách nhanh chóng. 

Anh Tuấn nhận thấy, sản phẩm của làng nghề ngày càng được nâng cao về chất lượng, tuy nhiên bao bì sản phẩm lại bị “bỏ ngỏ”. Chính vì vậy, anh Tuấn đã thiết kế những mẫu bao bì sản phẩm, tạo sự ấn tượng, thu hút khách hàng. 
 

Bên cạnh khâu sản xuất, việc tìm thị trường đầu ra cho sản phẩm là vô cùng quan trọng. Ngoài việc tiếp thu những kinh nhiệm kinh doanh từ cha ông để lại, anh Tuấn còn theo học kinh doanh tại trường Đại học Thương Mại. Nhờ sức trẻ và sự nhạy bén với thị trường anh Tuấn đã tạo lập lối đi cho riêng mình. Sau khoảng thời gian làm nghề và học tập, tích lũy kiến thức, anh Tuấn đã thành lập cho mình một cơ sở sản xuất riêng. Đến nay, cơ sở của anh đã đi vào sản xuất được 10 năm với hơn 40 nhân công. 

Các mặt hàng anh sản xuất chủ yếu là các mặt hàng gia dụng: Bát, đĩa, cốc, chén… và hàng quà tặng. Thị trường tiêu thụ sản phẩm chủ yếu là trong nước. Anh Tuấn luôn tự mình nghiên cứu ra các mẫu mã sản phẩm mới, các mẫu mã của anh thường là sự kết hợp giữa cổ điển và hiện đại, đem lại cho khách hàng một cảm nhận vô cùng mới lạ.
 
Làng nghề để phát triển luôn phải vượt qua nhiều khó khăn. Nguyên liệu để sản xuất cũng là một điều khiến nhiều người làm nghề trăn trở. Tuy nhiên, bài toán khó nhất vẫn là nhân công. Hiện tại, nhân công của làng nghề chủ yếu là lao động không chuyên, không được qua trường lớp đào tạo. Một số lao động chỉ làm việc thời vụ. Chính vì vậy, để đảm bảo cho sự phát triển bền vững của làng nghề việc đào tạo lao động luôn đòi hỏi sự quan tâm và chú trọng của các cấp chính quyền.  

Chung tay với sự phát triển của làng nghề, câu lạc bộ làng nghề gốm sứ Giang Cao - Bát Tràng đã tổ chức nhiều hoạt động hữu ích cho hội viên như: Tổ chức các lớp về thiết kế, các lớp đào tạo về Marketing, tổ chức cho hội viên thăm quan, giao lưu học hỏi ở trong và ngoài nước. Là một thành viên của câu lạc bộ, anh Tuấn luôn hưởng ứng hết mình với những hoạt động hữu ích của câu lạc bộ. chia sẻ kiến thức, kỹ năng của mình cho những anh em trong nghề để cùng nhau học tập, đưa làng nghề ngày một phát triển hơn. 

Với hai thiên thần nhỏ, anh Tuấn cũng hi vọng trong tương lai con anh cũng theo nghiệp của cha ông. Gìn giữ những tinh hoa, văn hóa của dân tộc qua từng sản phẩm của làng nghề.
 
Bài và ảnh Ngô Hằng